6 sep. 2012

Complimenten, geef ze niet!

Zo vlak na de vakantie, aan het begin van het schooljaar proberen veel leerkrachten een positief gevoel in hun klas te brengen door veel complimenten te geven. “Merel, wat zit jij netjes op je stoel!” “Jamie, jij kunt al ver tellen, zeg.” “Maud, wat ben jij goed in turnen!”

Wij, leerkrachten, vinden dat we het zelfvertrouwen van onze leerlingen moeten versterken. Het opbouwen van eigenwaarde is een taak is van het onderwijs. Toch? We geven ze daarom regelmatig complimenten, zodat ze in zichzelf gaan geloven. En wanneer kinderen in zichzelf geloven, zullen zij durven te presteren en hoge doelen bereiken. Denken we…

Niet dus
Uit onderzoek is gebleken dat complimenten geven niet in verband staat met betere prestaties. Sterker nog, het geven van complimenten kan een negatief effect hebben op de prestaties van leerlingen. Uit onderzoek is gebleken dat kinderen niet harder of beter werken als ze complimenten krijgen. Sterker nog, kinderen die te horen kregen hoe slim en getalenteerd ze waren, raakten heel gemakkelijk ontmoedigd wanneer ze een ‘moeilijke’ taak kregen. De kinderen die niet op die manier gecomplimenteerd werden, werkten harder en gingen moeilijkere uitdagingen aan. Dit heeft te maken met de ontwikkeling van een bepaalde mindset van het kind. Over mindset schreef ik al eerder een blog.


Hoe kan dat nou?
Stel dat je een kind van 8 complimenteert voor het rechtzitten op de stoel. Of een 10-jarige dat hij een bal heeft gevangen. Je prijst hem dan eigenlijk voor iets dat hij sowieso al zou kunnen. Het kind zal zich even geweldig voelen. Als je een kleuter complimenteert bij zijn eerste getekende auto dat hij zo geweldig mooi kan tekenen, prijs je hem eigenlijk vóórdat hij het echt verdiend heeft. Want hij tekent namelijk nog helemaal niet zo mooi. En omdat hoogebgaafde kinderen zo veel dingen al snel kunnen, krijgen ze vaak te horen hoe goed, geweldig en fantástisch ze zijn.
Wanneer dit vaak gebeurt –bijvoorbeeld op school én thuis-, gaan kinderen hun eigenwaarde laten afhangen van de reactie van anderen: “Als niemand zegt dat ik slim ben, dan zal ik dat vast niet zijn.” Complimenten werken voor deze kinderen als een soort drug: ze hebben het nodig, want zonder voelen ze zich waardeloos. Ze worden faalangstig, gaan onderpresteren, of worden 'aandachtsjunkies'. Dit principe kan doorwerken tot op hoge leeftijd. Je kent vast wel een volwassene in je omgeving bij wie je dit patroon nu herkent.


Hoe bouw je dan zelfvertrouwen op?
Laat hoogebegaafde kinderen voldoening voelen. Voldoening van het stellen van een hoog doel, het harde werken en het behalen van dat doel. Daar krijgt een kind zelfvertrouwen van. Aan ons, leerkrachten, dus de taak om dit proces te begeleiden. Complimenten geef je daarbij spaarzaam, en specifiek, gericht op het proces. Niet: “Wat kun jij goed rekenen!”, maar: “Ik zie dat je keihard hebt gewerkt aan deze sommen! Eerst had je bijna alles fout. Na de uitleg en het oefenen, maak je ze nu vlot en foutloos.” De volgende keer zal hij dan nóg harder zijn best doen. Zeker weten.

7 opmerkingen:

  1. Mooie blog een zeer herkenbaar, bij míjn beide (HB?) zoons. Door ervaring heb ik geleerd dat ze niets kunnen met loze holle complimenten. Maar wel met waardering voor hun inzet. Vaak is het behalen van het beoogde doel genoeg beloning voor ze.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dank voor je comliment! En je hebt gelijk. Wanneer een kind niet meer presteert voor het compliment van de ander, is het intrinsiek gemotiveerd en is het behalen van het doel beloning genoeg. Daarom ben ik ervoor om niet veel complimenten te geven. Een enthousiast "Jaa!" is meestal al motiverend genoeg!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Geweldige blog! Ik roep dit al mijn gehele opleiding maar heb nu eindelijk een back-up! Dit stuk gaat mee naar de opleiding en ben benieuwd hoe mijn docenten erop reageren. Ik studeer nog wel maar sta ook al bijna fulltime voor de klas.

    BeantwoordenVerwijderen

  4. Wil je er a.u.b. bijschrijven dat dit voor alle kinderen geldt want het is echt een misvatting dat belonen door complimenten en allerhande de kinderen vooruit helpt. Zelfvertrouwen krijgen doordat je gewoon plezier aan iets beleeft of een probleem kunt oplossen enz, is veel beter. Belonen en ook straffen werken trouwens manipulerend op het gedrag en zijn altijd verkeerd.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik voel dat er een heel vat aan informatie voor me open gaat... Bedankt, ik ga verder speuren!!

    BeantwoordenVerwijderen
  6. "Uit onderzoek is gebleken dat complimenten geven niet in verband staat met betere prestaties. "En "Uit onderzoek is gebleken dat kinderen niet harder of beter werken als ze complimenten krijgen."

    Waar is de link/artikel naar dat onderzoek dan?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Deze onderzoeken staan beschreven in het boek 'Mindset' van Carol Dweck. Sowieso een aanrader om te lezen!

      Verwijderen