17 dec. 2012

Waarom fouten maken zo belangrijk voor je is

Deze video kreeg ik gisteren te zien in een training van Buro Mare. Zeer duidelijk en inspirerend!

Waarom je fouten MOET maken:

14 dec. 2012

Afhankelijkheid of capaciteitenprobleem?

Pas geleden schreef ik een blog over motivatie. Wanneer een leerling niet gemotiveerd is, vraagt een leerkracht zich vaak af: kan hij het niet, of wil hij het niet?
 
Eigenlijk houdt deze vraag een andere vraag in. Namelijk: stelt de leerling zich afhankelijk op van de leerkracht (bijvoorbeeld vanwege een negatief zelfbeeld), of heeft hij werkelijk de capaciteiten niet om de taak te volbrengen? Onderstaand schema kan je bij deze vraag helpen. Misschien heb je er iets aan.
Klik op de afbeelding voor een vergroting


























P.S. De kwaliteit van de afbeelding is niet zo geweldig. Ik heb het schema in een pdf-je, maar dat kan ik in Blogger niet uploaden. Mocht je het schema toegestuurd willen krijgen, mail me dan. Dan stuur ik het je z.s.m. toe.

10 dec. 2012

Hoogbegaafde meisjes

Hoogbegaafde meisjes en vrouwen zijn een geval apart. Als jonge kinderen steken de prestaties van deze meisjes duidelijk boven de jongens uit. Maar zodra de puberteit begint, zinkt het prestatiegemiddelde van meisjes drastisch. Hoe kan dat toch?

Vandaag las ik dit artikel over dit onderwerp. Veel van deze inhoud komt aan bod in een zeer boeiend hoofdstuk (H38) uit het Handbook of Gifted Education (Colangelo) over dit onderwerp. En omdat het zo'n duidelijk stuk is, wil ik je graag ernaar verwijzen.

Laat de inhoud eens goed op je inwerken en bedenk hoeveel potentieel elke generatie hierdoor verloren gaat! Hoe kunnen we deze meiden in sociaal opzicht laten blijven meetellen terwijl ze hun mogelijkheden blijven benutten? Lijkt me een interessante discussie!

9 dec. 2012

Hij kan het wel, maar hij wil het niet!

Docenten willen graag dat leerlingen gemotiveerd zijn. Maar we zien vaak genoeg dat dit niet het geval is. Maar wat is dat eigenlijk, gemotiveerd zijn? En wat kan er aan de hand zijn? Kun je motivatie verbeteren?

Motivatie is eigenlijk kortweg de eigen wil om door te gaan met bepaald gedrag, zonder daarvoor waardering van anderen te ontvangen. We hebben het hier dus over motivatie die uit jezelf komt; intrinsieke motivatie. Hedendaags onderzoek gaat er van uit dat deze motivatie bij iedereen aanwezig is: een motivatie om tegemoet te komen aan je eigen psychologische basisbehoeften.


Een jongen met hoofdbehoefte 'Er toe doen',
kan bijvoorbeeld de clown uit
gaan hangen in de klas.
 
Er zijn grofweg 6 menselijke behoeftes te onderscheiden, waarvan er 4 basisbehoeftes zijn:
1. Zekerheid (goed kunnen overleven)
2. Variatie (behoefte aan afwisseling)
3. Er toe doen (zich belangrijk voelen, erkenning krijgen, maar ook: bijdragen aan...)
4. Liefde en verbinding
De andere twee behoeftes zijn:
5. Persoonlijke groei (deze behoefte komt naar voren in persoonlijke crises)
6. Zinvol zijn, betekenis hebben (voor anderen of samenleving)








Een kind met hoofdbehoefte 'Verbinding'
kan vriendinnen veel belangrijker vinden
dan schoolwerk.
Altijd positief
Elk gedrag (positief of negatief) van een kind is een reden om in een van deze basisbehoeftes te voorzien. Vragen stellen kan een gevolg zijn van behoefte aan zekerheid. En aan storend gedrag kan de behoefte aan variatie ten grondslag liggen. Elk gedrag heeft dus eigenlijk een positieve reden. Alleen is dat gedrag niet altijd het gedrag (en de motivatie) dat een leerkracht wil zien.

Omdat behoeftes direct beïnvloed worden door omgevingsfactoren van een leerling, kan de intrinsieke motivatie van een kind in de loop der tijd veranderen. Een dreumes die uit zichzelf blijft oefenen tot hij kan lopen, kan als tiener in geen elk schoolwerk nog een interessante opgave zien. Wat is er dan onderweg mis gegaan?

Beloning
Totdat een kind naar school (of kinderdagverblijf of peuterspeelzaal) gaat, is er vaak een sterke intrinsieke motivatie. Maar zodra de schooltijd begint, gaat het bij een flink aantal kinderen mis. En dat is ontzettend jammer, want resultaten van intrinsiek gemotiveerd werk zijn vrijwel altijd kwalitatief beter dan resultaten van werk dat vanuit de buitenwereld wordt beloond. Een belangrijke reden dus om intrinsieke motivatie te stimuleren.
Een belangrijke reden waarom intrinsieke motivatie wordt ondermijnd, is extrinsieke beloning. Stickers, complimenten, een opgestoken duim, een cijfer....allemaal goed bedoeld, maar helpen een kind meestal niet. Zeker niet als de moeilijkheidsgraad van het werk dat de leerling heeft gemaakt, niet passend is met de beloning. En hier gaat het bij veel kinderen mis!

Ah, dit wordt van mij verwacht!

Hoogbegaafde kinderen zijn vaak heel gevoelig
voor signalen van leerkrachten. Ze pikken
(onbedoelde) signalen vaak zeer snel op.
Stel: een leerling maakt een werkstuk over dino's. Hij wil er eigenlijk wel 20 pagina's over volschrijven, omdat hij knetterboeiend vindt, en stapels informatie heeft verzameld én gelezen. De opdracht voor alle kinderen is echter om vier van tevoren vastgestelde hoofdstukken te schrijven. Hij levert uiteindelijk keurig deze vier hoofdstukken in, en krijgt een uitstekende beoordeling. Echter, dit resultaat is ver beneden zijn interesse én beneden zijn kunnen. Toch krijgt deze leerling het signaal: dit resultaat wordt van jou verwacht, zo is het goed. Wanneer een leerling gevoelig is voor deze signalen, bijvoorbeeld door een basisbehoefte van liefde en verbinding, is demotivatie geboren. De leerling gaat onderpresteren.

Onderpresteren komt in alle niveaus van het onderwijs voor. Maar vooral kinderen die de leerstof goed aan kunnen (meer- en hoogbegaafd) lopen hier tegenaan. De lat ligt voor hen niet altijd hoog genoeg en ze worden vaak gewaardeerd om prestaties beneden hun mogelijkheden. Zij ervaren daardoor in de loop van tijd dat ze de controle over hun leerproces verliezen. Ze gaan presteren naar wat van hen verwacht wordt, en niet naar wat ze zelf zouden willen. Het ondermijnt hun zelfbeeld en zelfvertrouwen: na verloop van tijd hebben deze leerlingen steeds minder op zichzelf leren te vertrouwen. Met als uiteindelijk gevolg dat ze zelfs niet meer weten wat ze motiveert en interesseert. Met alle gevolgen voor hun persoonlijke ontwikkeling, studie en loopbaan. En dan zeggen sommige docenten: "Hoe moet ik hem nou helpen? Hij kán het wel, maar hij wíl het gewoon niet!" ...


Er zijn uiteraard nog veel meer redenen waarom leerlingen gedemotiveerd kunnen raken en gaan onderpresteren. Op dit blog zal ik in de komende tijd hier nog vaker over schrijven. Heb je een vraag of suggestie? Ik lees hieronder graag reacties op mijn blog!

1 dec. 2012

De gewoonte om je intelligent te gedragen

Aristoteles
Wij zíjn wat we telkens weer dóen. Excelleren is zodoende geen handeling, maar een gewoonte.  (Aristoteles)





Er is een verschil tussen slim ZIJN en slim DOEN. Sterker nog: misschien bestaat slim ZIJN helemaal niet. Tuurlijk, je kunt veel aanleg voor iets hebben. Maar dat wil nog niet zeggen dat je ook iets met die aanleg DOET. Wil je slim ZIJN, dan zal je je echt slim moeten GEDRAGEN. Dat geldt voor iedereen.

Wat is dat, slim doen?
Ik zie het vaak bij kinderen die het label ‘hoogbegaafd’ hebben gekregen. Iedereen weet dat het kind enorm veel potentie heeft, maar "het komt er niet uit!". Daar kunnen vele redenen voor zijn. Een sleutel om dit gedrag te veranderen ligt in de benaderingswijze van de slimheid*. Ik stel voor dat we bij kinderen eens niet benadrukken dat ze slim ZIJN. In plaats daarvan moeten we van ze verwachtendat ze zich slim GEDRAGEN. Als we ze die verantwoordelijkheid geven, dan gaan ze zich daar naar gedragen. Vervolgens kunnen ze veel meer van hun talenten laten zien. 


Leergedrag dat een gewoonte wordt
Het leervermogen van een kind is een verzameling van denk-/leervaardigheden en –gewoontes. Dit geheel groeit niet vanzelf, het groeit door de inzet die het kind doet. Een essentieel onderdeel van ons onderwijs is het vergroten van het leervermogen, en dus het aanleren van deze leer- en denkvaardigheden. Na het aanleren moeten deze vaardigheden door oefening inslijpen zodat het gewoontes worden. Helaas is er binnen ons onderwijs maar beperkt aandacht hiervoor. Dat is jammer omdat het eigenlijk cruciale gewoontes zijn om succes (in breedste zin van het woord) te kunnen bereiken in het leven.


Er is onderzoek gedaan naar wat succesvolle mensen (in alle lagen van de bevolking) zover heeft gebracht. Daarbij kwamen 16 denkgewoonten (in ’t Engels: Habits of Mind) naar voren die mensen laten zien als ze zich intelligent en/of effectief gedragen. Deze gewoonten zijn vaardigheden die stuk voor stuk leerbaar zijn. Ik geef je hier een korte omschrijven van 6 gewoontes (anders wordt deze blog zo lang). Geef deze gewoontes eens een plek in je lesstof. Kies er voor elke week eentje uit om te behandelen in een kringgesprek, en verwacht leerlingen ernaar te gedragen (elk kind op zijn eigen niveau). Met welke gewoonte begin jij maandag?





  1. Doorzettingsvermogen. Effectieve mensen geven niet snel op en proberen verschillende oplossingsstrategieën. Ze werken systematisch aan een probleem. Ze weten hoe ze moeten beginnen, welke stappen ze vervolgens moeten nemen en welke informatie ze nodig hebben. Veel leerlingen geven snel op, roepen “Dat kan ik niet!”, of raffelen werk af om er mee klaar te zijn. Deze leerlingen geven op omdat ze niet genoeg oplossingsstrategieën in huis hebben.
  2. Beheersen van impulsiviteit. “Eerst denken, dan pas doen!”. Mensen met deze eigenschap houden niet van vallen en opstaan. Ze bedenken een plan en voeren dat uit. Soms roepen leerlingen bij een vraag het eerste dat in hen opkomt. Of ze gaan liever gelijk aan de slag met eerste de beste idee dat in ze opkomt. Deze leerlingen moeten leren dat het handiger is om na te denken over alternatieve ideeën of over de consequenties. 
  3. Begripvol en invoelend luisteren. Bijna de helft van onze tijd besteden we aan luisteren. Toch is het een van de dingen die het minst geleerd wordt op scholen. Een effectieve luisteraar kan zich inleven in de ander, en begrijpt zijn standpunt. Pas daarna denkt hij na over zijn eigen antwoord. 
  4. Flexibel denken. Wanneer een effectieve denker nieuwe informatie heeft gekregen over zijn probleem, is hij in staat om zijn ideeën of handelen aan te passen. Deze flexibiliteit is ook de basis van humor en creativiteit. Soms hebben leerlingen de mening dat hun eigen idee de enige juiste is. Voor hen is het belangrijk flexibiliteit aan te leren, om egocentrisme en halsstarrigheid te voorkomen. 
  5. Nadenken over je eigen denken: metacognitie. Intelligente mensen plannen, reflecteren en evalueren de kwaliteit van hun eigen denk- en leerstrategieën. Hierdoor ontstaat er een toenemend bewustzijn van je eigen handelen en het effect daarvan. Regelmatig nemen leerlingen (en leerkrachten) niet de tijd om hun gedachten te reflecteren en te evalueren. Ze doen eigenlijk maar wat en kunnen niet aangeven hoe ze tot bepaalde oplossingen gekomen zijn.
  6. Streven naar nauwkeurigheid en precisie. Intelligenten mensen hechten waarde aan deze aspecten en nemen de tijd om hun product te controleren/verbeteren. Ze stellen hoge eisen aan zichzelf, zijn trots op hun product en hebben de wil om hierin te excelleren. Bij leerlingen die hierin nog te leren hebben, zie je slordig werk dat niet helemaal af is. Ze kijken hun werk niet na op eventuele fouten en leveren het liever snel in.
De andere 10 zijn:
7. Vragen stellen en problemen ontdekken
8. Oude kennis toepassen in nieuwe situaties
9. Duidelijk en nauwkeurig denken en communiceren
10. Al je zintuigen gebruiken
11. Verbeelden, creëren en innoveren
12. Verwonderen en ontzeg hebben
13. Verantwoorde risico's nemen
14. Humor
15. Samen denken
16. Levenslang leren

Meer achtergrond hierover kun je in deze presentatie verder te lezen. Verder heeft deze theorie veel raakvlakken met de theorie over Mindset, waarover ik eerder deze blog schreef. De groeimindset, waarbij je ervanuit gaat dat intelligentie kan groeien door inzet, en het onderwijzen in bovenstaande gewoontes, zorgt ervoor dat kinderen met veel potentie zich kunnen ontwikkelen tot talentvolle volwassenen die een mooie bijdrage aan de maatschappij kunnen geven en zich goed in hun vel voelen. En daar is het onderwijs naar mijn bescheiden mening juist voor bedoeld!
 
 
Tip: Op deze site vind je nog veel meer informatie over de Habits of mind
*Gebaseerd op de theorie van Arthur L. Costa: The Habits of Mind