30 jan. 2014

Verschillende leeftijden in één kind

Rik (5) heeft een grote ontwikkelingsvoorsprong. Hij wordt graag voorgelezen uit superspannende griezelboeken voor kinderen van zo'n 8/9 jaar. Hoe spannender hoe beter! Maar dan...als het licht uit gaat en hij moet gaan slapen, wordt hij bang. Doodsbang dat de vampiers zijn kamer in zullen sluipen en de draken het huis afbranden. Op dat moment is hij echt een kleuter van 5 die het onderscheid tussen werkelijkheid en fictie nog niet kan maken...

Bij Rik is er sprake van een a-synchrone ontwikkeling. Zijn cognitieve ontwikkeling gaat als een speer. Zijn grofmotorische ontwikkeling is ook echt ver bovengemiddeld. Maar op de andere gebieden is hij nog een echte kleuter. Zijn fijn-motorische ontwikkeling is leeftijdsadequaat. En ook zit hij nog volop in de egocentrische kleuterfase. Onterecht wordt zijn sociale ontwikkeling (en emotioneel ook) wel eens aangemerkt als een achterstand. Maar dit is dus onterecht. Die loopt niet achter, maar is leeftijdadequaat. En dat is niet altijd passend bij de cognitieve ontwikkeling. Dat geeft soms een vertekend beeld.

Deze a-synchrone ontwikkeling komt veel voor bij hoogbegaafde kinderen. Hoe hoger het IQ, hoe groter het verschil kan zijn tussen de verschillende ontwikkelingsgebieden. Leerkrachten en ouders zien daardoor meerdere leeftijden in één kind. Dat is verwarrend, voor zowel de omgeving als voor het kind. Een leerkracht typeerde het eens: "Lisa (7) heeft de cognitieve mogelijkheden van een kind van 10, de fijnmotorische vaardigheden van een kind van 6 en de sociale ontwikkeling van een kind van 8."

Kwetsbaar

Dit maakt Lisa, en vergelijkbare kinderen, erg kwetsbaar. Het is verwarrend voor hun zelfbeeld om te zien dat ze zo anders in elkaar steken dan de meeste kinderen uit hun klas. En soms is het ronduit frustererend, want stel je maar eens voor dat je hersens allerlei mooie plannen en verhalen hebben, maar dat je fysiek (nog) niet in staat bent om deze op papier te krijgen!

Hoogbegaafde kinderen kunnen zich erg bewust zijn van dit a-synchrone. Ze voelen dat er 'iets niet klopt'. Het is daarom belangrijk om zo'n kind uit te leggen hoe dit bij hem/haar werkt, zodat ze hun onbehagen hierover niet aan andere dingen toeschrijven (zoals 'Ik ben niet goed genoeg', 'Andere kinderen vinden mij raar', etc). Hier ligt heel duidelijk een taak voor ouders en leerkrachten.

Wat doen?

Als je bovenstaande omschrijving herkent, probeer dan in kaart te brengen wat de mogelijkheden van het kind zijn. Probeer daar aanpassingen voor te maken. Zeker als het kind gaat versnellen. Deze a-synchrone ontwikkeling hoeft geen belemmering te zijn om te versnellen. Wel zal er rekening mee moeten worden gehouden in de hogere groep.

Door eenvoudige aanpassingen
voorkom je veel frustratie bij het kind.

Bart van 5 met een leeftijdsadequate schrijfmotoriek, gaat naar groep 4. Hij zal nog wat langer in blokletters mogen blijven schrijven in die hogere groep. Tevens krijgt hij van een fysiotherapeut extra oefening om de fijne motoriek verder te ontwikkelen.
Jennifer van 8 met leeftijdsadequate motoriek gaat voor de 2e keer versnellen omdat ze cognitief geen uitdaging vindt. Zij zal misschien aanpassingen nodig hebben in de gymles. Ze zal bijv. over minder hoge kasten kunnen springen en minder snel zijn met sprinten.

Ook is er begrip nodig voor de emotionele uitingen van een kind dat zich a-synchroon ontwikkelt. Rik heeft een vrij laag zelfbeeld door alle spanningen die hij ervaart. Hij ervaart dagelijks frustraties dat hij dingen wil of begrijpt, maar ze nog niet kan uitvoeren of ze soms nog niet mag omdat hij 'daar te jong voor is'. Daarbij is Rik, net als veel andere hoogbegaafden, een heel gevoelig en intens kind. Daardoor knallen zijn emoties soms bijna letterlijk uit zijn kop. Hij schreeuwt dan of reageert agressief. Andere kinderen internaliseren deze gevoelens van onbehagen en raken depressief of ontwikkelen fysieke klachten als buikijn, hoofdpijn, eczeem, etc.

Aan Riks moeder vertelden de juffen dan dat Rik sociaal-emotioneel gezien nog wel veel te leren had. Dat hij daar een achterstand had. Maar dat was niet het geval. Met een beetje mee begrip voor de verwarring die Rik elke dag meemaakt, zou hij al enorm geholpen zijn.


Wil je reageren of iets vertellen over a-synchrone ontwikkeling? Ik zou het heel leuk vinden als je hieronder een berichtje achter laat!

Wil je meer weten, of een afspraak maken voor begeleiding? Klik dan hier.

7 jan. 2014

Workshop Mindset op 29 januari en 6 februari

Klik op de afbeelding voor een vergroting. Of anders op deze link.
 
EDIT: de workshop op 29 januari zit vol. Daarom is er een extra avond ingepland op
Donderdag 6 februari.
Wil je zeker zijn van een plekje? Meld je dan nu aan via info@lonnekesnijder.nl